Literackie i filmowe spojrzenia na II wojnę światową.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.07.2024 o 16:56

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 6.07.2024 o 16:21

II wojna światowa była globalnym konfliktem, który wybuchł w 1939 roku, a zakończył w 1945 roku. Pochłonęła życie około 50 milionów ludzi i doprowadziła do nieopisanych zniszczeń. W przeciwieństwie do wcześniejszych konfliktów, ten nie był jedynie starciem armii na polach bitew, lecz także potężnym kataklizmem, który dotknął każdym zakątkiem globu i każdego aspektu życia ludzkiego. Apokaliptyczny charakter tego wydarzenia sprawił, że została ona dokładnie udokumentowana zarówno w literaturze, jak i filmie. W tej pracy spróbuję przedstawić różnorodne aspekty i konsekwencje II wojny światowej, jak ukazują je dzieła literackie i filmowe, analizując skalę i zasięg konfliktu, uczucia i emocje czasu wojny oraz portret żołnierzy, dowódców i zwykłych ludzi.

Skala zniszczeń, jaką przyniosła II wojna światowa, była bezprecedensowa. Liczba ofiar sięgnęła około 50 milionów, a procentowe straty były różne w poszczególnych krajach: USA straciło 0,2% swojej populacji, ZSRR 8%, Niemcy 12%, a Polska aż 17%. Te statystyki nie są jedynie suchymi liczbami; każda z tych ofiar to jednostkowe życie, którego wartość jest nieoceniona. Jak powiedział Józef Stalin: "Śmierć jednej osoby to tragedia, śmierć milionów to statystyka." To cyniczne stwierdzenie doskonale oddaje, jak w obliczu wielkich liczb gubimy indywidualne tragedie.

Wojna nie była tylko katastrofą ludzką. Zniszczenia infrastrukturalne były równie olbrzymie. Przemysł, rolnictwo, transport – wszystko legło w gruzach. Europa, zwłaszcza Polska i Niemcy, stanęły przed ogromnym wyzwaniem odbudowy. Przykładem może być postać Władysława Szpilmana, którego historia została opisana w "Pianiście", a potem zekranizowana przez Romana Polańskiego. W czasie wojny Szpilman stracił niemal wszystkie swoje możliwości zarobku i był zmuszony ukrywać się w ruinach Warszawy, co doskonale ilustruje, jak bardzo wojna wpłynęła na życie codzienne.

Cierpienie, strach i ból były nieodłącznymi elementami życia w czasie wojny. Subiektywne odczucia ludzi oddaje literatura, taka jak dzieła Tadeusza Borowskiego, którego opowiadania z obozów koncentracyjnych doskonale ukazują psychologiczne i fizyczne cierpienie więźniów. Inny przykład to "Pozwólcie nam krzyczeć" Kazimierza Moczarskiego, gdzie opisany jest terror nazistowskich oprawców.

Dla młodego pokolenia, nazywanego Kolumbami, wojna oznaczała koniec niewinności i bezpiecznego świata. Kolumbowie to pokolenie młodych literatów, którzy dorastali w międzywojennej Polsce, a ich twórczość została brutalnie przerwana wojną. Przykłady takich twórców to Krzysztof Kamil Baczyński i Tadeusz Gajcy. Ich poezje pełne są tragizmu i rozpaczy, jak w wierszu Baczyńskiego "Elegia o chłopcu polskim", gdzie autor ukazuje dramat młodego żołnierza, który dopiero co wkroczył w dorosłe życie.

Małe apokalipsy, czyli jednostkowe tragedie, również symbolizują większe cierpienia. Przykładem jest "Pianista", gdzie oprócz historii Szpilmana, widzimy również innych ludzi, którzy zmagają się z okrutną rzeczywistością okupowanej Warszawy. Każdy z nich to osobna historia walki o przetrwanie, co podkreśla, że wojna dotknęła wszystkich, nie tylko żołnierzy.

Portrety żołnierzy i dowódców często różnią się od stereotypowego obrazu hitlerowca. W Wehrmachtcie niewielki procent stanowili ideologiczni naziści. Przykładem literackim jest postać Blockfuhrera Krantza z "Pozwólcie nam krzyczeć", który reprezentuje bezdusznego, ale nie ideologicznie zmotywowanego oprawcę. Inny przykład to kapitan Wilm Hosenfeld z "Pianisty", który ratuje Szpilmana, co pokazuje, że nawet wśród wrogów znalazły się jednostki o humanitarnym podejściu.

Równie ciekawy jest portret żołnierzy zwycięskich armii, którzy nie zawsze byli bohaterami, ale również zbrodniarzami. W literaturze i filmie często ukazywane są te dwie strony medalu – od bohaterów walczących o wolność, po tych, którzy dopuścili się okrucieństw. Przykładem może być "Rzeźnia numer 5" Kurta Vonneguta, gdzie autor, sam będący byłym jeńcem wojennym, ukazuje brutalność alianckich nalotów na Drezno.

Życie codzienne w czasie wojny było pełne trudności. Ekonomia przetrwania opierała się na czarnym rynku, handlu i przekupstwie. Literatura, taka jak "Pięć lat kacetu" Stanisława Grzesiuka oraz prace Andrzeja Bobkowskiego, doskonale przedstawiają te realia. Grzesiuk opisuje, jak radził sobie w obozie koncentracyjnym, korzystając z wszelkich dostępnych środków, aby przeżyć.

Sytuacje zwykłych ludzi są również dobrze oddane w literaturze. Tadeusz Borowski w swoich opowiadaniach ukazuje życie w obozach koncentracyjnych i na ulicach okupowanych miast. Często stawia czytelnika przed dylematem moralnym, pokazując, jak wojna zdehumanizowała wszystkich, zmuszając ich do podejmowania dramatycznych decyzji.

Niewinność dzieci w obliczu wojny to kolejny temat, który często pojawia się w literaturze i filmie. Film "Życie jest piękne" Roberta Benigniego przedstawia postać Guida, który stara się chronić swojego syna Jozuego przed okrutną rzeczywistością obozu koncentracyjnego poprzez humor i zabawę. Humor staje się tu mechanizmem obronnym, co również widać w polskim filmie "Pociąg życia", gdzie mieszkańcy małej żydowskiej wioski organizują teatralną deportację, by uciec przed nazistami.

Wojna była również inspiracją dla powieści science fiction. Kurt Vonnegut w "Rzeźni numer 5" wprowadza wątek Krucjaty dziecięcej, która jest alegorią młodych żołnierzy walczących w wojnie, oraz pielgrzyma, który podróżuje w czasie, by uciec przed okrucieństwem wojny. Powojenna trauma jest również ważnym tematem, jak pokazuje twórczość Tadeusza Borowskiego, który w swoich opowiadaniach ukazuje trudności adaptacji do życia po wojnie.

Kontynuacja konfliktów po II wojnie światowej jest również ważnym aspektem, który został uwidoczniony w literaturze i filmie. Przykłady takie jak wojna w Korei, Wietnamie czy liczne konflikty na Bliskim Wschodzie pokazują, że ludzkość nie nauczyła się lekcji z przeszłości.

Podsumowując, II wojna światowa w literaturze i filmie jest bogatym źródłem refleksji na temat ludzkiej kondycji, cierpienia, ale również heroizmu i zdolności adaptacyjnych. Cytaty słynnych osób, takich jak Winston Churchill, który powiedział, że "wojna jest straszliwszą rzeczą, jaka się może przydarzyć," podkreślają, że przesłania literatury i filmów dotyczące wojny są nadal aktualne. Przez pryzmat tych dzieł możemy lepiej zrozumieć ogromne cierpienia, jakie niesie za sobą wojna, oraz zyskać świadomość, że pokój i wolność są wartościami, które nieustannie musimy pielęgnować i chronić.

Wiele dzieł literackich i filmowych, takich jak "Pianista", "Pozwólcie nam krzyczeć", "Życie jest piękne" czy "Rzeźnia numer 5", oferuje nam głębokie, różnorodne i nieocenione spojrzenia na II wojnę światową. Dzięki nim możemy lepiej zrozumieć, jakie były jej konsekwencje oraz jak wpłynęła na całe pokolenia ludzi. Te dzieła nie tylko dokumentują przeszłość, lecz również afirmują wartość ludzkiego życia i konieczność dbania o pokój na świecie.