"Powrót posła" jako komedia polityczna i obyczajowa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.07.2024 o 9:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.07.2024 o 8:51

#

Okres Oświecenia w Polsce, trwający od końca XVII wieku do początków XIX wieku, był czasem dynamicznych zmian w myśleniu społeczno-politycznym. To właśnie w tym okresie działał Sejm Wielki (1788-1792), którego obrady miały kluczowe znaczenie dla historii Polski. Zwołany w celu ratowania kraju przed politycznym i społecznym upadkiem, Sejm Wielki pragnął reformować i modernizować państwo. Wydarzenia te były odpowiedzią na wewnętrzne i zewnętrzne zagrożenia, w tym na rosnące wpływy Rosji, Prus i Austrii, które zagrażały suwerenności Polski.

Jednym z literackich wyrazów zmian i pragnienia reform była komedia "Powrót posła" autorstwa Juliana Ursyna Niemcewicza. Napisał ją w 1790 roku, w czasie przerwy w obradach Sejmu Wielkiego. Utwór powstał na propagandowe zlecenie w celu wsparcia stronnictwa postępowego, które dążyło do uchwalenia Konstytucji 3 maja. Niemcewicz, będący gorącym zwolennikiem reform, chciał wpłynąć na decyzje posłów i zmobilizować społeczeństwo do poparcia postępowych zmian.

Głównym celem "Powrotu posła" było skrytykowanie postaw obyczajowych i politycznych istniejących w społeczeństwie szlacheckim. Niemcewicz ukazał w nim kontrast między zasiedziałą, samolubną szlachtą a młodym pokoleniem patriotów gotowych do poświęceń na rzecz ojczyzny. Komedia miała również na celu zmobilizowanie społeczeństwa i posłów do poparcia postulatów reformistycznych, które miały prowadzić do uchwalenia Konstytucji 3 maja.

Część główna

"Powrót posła" to komedia polityczna i obyczajowa, co widać zarówno w jej treści, jak i w konstrukcji postaci. Elementy komedii politycznej pojawiają się w satyrycznym przedstawieniu poszczególnych postaci – przedstawicieli szlachty oraz ich postaw wobec politycznych problemów epoki. Z kolei komedia obyczajowa ukształtowana jest przez schematyczną fabułę i postacie reprezentujące różne wartości moralne, które stanowią tło do ukazania głębszych problemów społecznych.

Fabuła utworu opiera się na intrydze miłosnej, która jest pretekstem do przedstawienia problemów i konfliktów społecznych. Główną bohaterką jest Teresa, która ma dwóch zalotników – Szarmanckiego i Walerego. Szarmancki to typowy oportunista i materialista, który wykorzystuje sytuację do zdobycia majątku i pozycji społecznej. Przeciwnie do niego, Walery jest bezinteresownym patriotą, gotowym poświęcić własne interesy dla dobra ojczyzny. Jego postać symbolizuje nowoczesny wzorzec obywatela, który kieruje się cnotami i patriotyzmem.

Postacie w "Powrocie posła" mają głębokie znaczenie symboliczne. Walery jako poseł i patriota uosabia idealnego obywatela, oddanego ojczyźnie. Jego rodzice, Podkomorzy i Podkomorzyna, są wzorem życia rodzinnego i społecznego, które opiera się na patriotyzmie i moralnych wartościach. Podkomorzy, jako propagator reform, symbolizuje pozytywne zmiany, takie jak uwłaszczenie chłopów. Starosta Gadulski jest z kolei karykaturą sarmackiej szlachty – egoistycznej, zachłannej i skłonnej do samowoli. Jego postać krytykuje prywatę i brak odpowiedzialności za dobro wspólne. Szarmancki, reprezentujący postawy Gadulskiego, jest symbolizowany jako oportunista bez ideałów, który trwoni majątek i niczym nie przejmuje się poza własnym komfortem.

Krytyka społeczna i polityczna, obecna w "Powrocie posła", odnosi się do najważniejszych problemów ówczesnej Polski. Dialogi między bohaterami poruszają kwestie takie jak liberum veto, "złota wolność szlachecka" oraz egoizm szlachty, która bardziej dba o prywatne interesy niż o dobro ogólne. Niemcewicz w ironiczny sposób ukazuje negatywne skutki tych postaw i wzywa do przyjęcia reform, które mają na celu uwolnienie kraju od obcych wpływów i przywrócenie jego suwerenności.

Zakończenie

Historycznie i literacko "Powrót posła" jest ważnym dokumentem epoki Oświecenia. Dzieło miało ogromny wpływ na kulturę polską, stanowiąc doskonały przykład literatury zaangażowanej, która nie tylko dostarcza rozrywki, ale również edukuje i mobilizuje do działania. Przekazywane przez Niemcewicza moralitety zawarte w utworze, takie jak krytyka egoizmu i prywatnych interesów na rzecz dobra ogólnego, są wartościami ponadczasowymi, które mogą być aktualne również w dzisiejszych czasach.

"Powrót posła" jako komedia polityczna i obyczajowa jest utworem doskonale ilustrującym problemy, z jakimi borykała się Polska na przełomie XVIII i XIX wieku. Niemcewicz w sposób zręczny i pełen humoru przedstawia kontrast między starą a nową szlachtą, podkreślając konieczność reform i modernizacji kraju. Jego dzieło, łączące wątki polityczne z obyczajowymi, jest nadal aktualne i może inspirować do refleksji nad współczesnymi problemami społecznymi i politycznymi.