Jaką wartość dla bohaterów pozytywistycznych, młodopolskich oraz z dwudziestolecia międzywojennego miały słowa: ,,A jeśli komu droga otwarta do nieba tym, co służą ojczyźnie..."?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.07.2024 o 20:25

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.07.2024 o 19:55

Od zarania dziejów obrona ojczyzny była postrzegana jako niezbywalny moralny obowiązek każdego Polaka. Mimo różnic politycznych, światopoglądowych i społecznych, w obliczu zagrożenia wolności kraju Polacy potrafili mobilizować swoje siły i stanąć wspólnie do walki. Takie postawy znalazły swoje odzwierciedlenie w literaturze polskiej, która nie tylko dokumentowała wydarzenia historyczne, ale również kształtowała i umacniała narodowego ducha patriotyzmu. Słowa "A jeśli komu droga otwarta do nieba tym, co służą ojczyźnie..." stały się swoistym mottem dla wielu bohaterów literackich, dla których służba ojczyźnie była wartością nadrzędną.

Literatura pozytywistyczna w szczególności podkreślała znaczenie solidarności narodowej i wspólnej walki o lepsze jutro. Przykładem tego jest "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej. Druga połowa XIX wieku była okresem, w którym społeczeństwo polskie nieustannie zmagało się z represjami zaborców. Orzeszkowa powraca do powstania styczniowego, przypominając o jego znaczeniu w pamięci zbiorowej Polaków. Bohaterowie powieści, takie jak Anzelm, jego brat Jerzy czy Andrzej Korczyński, to postaci, które w 1863 roku podjęły walkę z zaborcą rosyjskim. Ich heroiczne czyny zostają upamiętnione w symbolicznej mogile, która staje się miejscem pielgrzymek i refleksji nad przeszłością. Powstanie styczniowe w "Nad Niemnem" to nie tylko tło historyczne, ale także przesłanie o wartości patriotyzmu, tradycji i narodowości. Bohaterowie Orzeszkowej, mimo różnic społecznych, łączą się we wspólnym wysiłku, co ilustruje ideę wspólnoty narodowej ponad podziałami.

Innym dziełem literatury pozytywistycznej, które ukazuje wartość służby ojczyźnie, jest "Potop" Henryka Sienkiewicza. Akcja powieści rozgrywa się w XVII wieku, w czasie inwazji szwedzkiej na Polskę. Główny bohater, Andrzej Kmicic, przechodzi znaczną przemianę moralną. Początkowo lojalny wobec zdrajcy Janusza Radziwiłła, Kmicic stopniowo uświadamia sobie, że jego prawdziwym obowiązkiem jest obrona ojczyzny. Przemiana ta jest niezwykle symboliczna – z Kmicica staje się Babiniczem, osobą oddaną sprawie narodowej. Jego heroiczne czyny, zwłaszcza w obronie Jasnej Góry, pokazują siłę jednostki w momentach kryzysowych i potwierdzają, że nawet po popełnionych błędach możliwe jest odkupienie poprzez służbę ojczyźnie. Przesłanie "Potopu" jest jasne – wspólna walka i solidarność narodowa są kluczowe dla przetrwania kraju.

Literatura młodopolska, z kolei, często ukazywała krytykę społeczeństwa, ale również przypominała o konieczności wspólnego działania. Jednym z najważniejszych dzieł tego okresu jest "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego. Akcja dramatu rozgrywa się na przełomie XIX i XX wieku, w czasie zaborów. Wyspiański poprzez symbolikę i aluzje historyczne ukazuje, jak społeczeństwo polskie, podzielone i zniechęcone, nie jest w stanie podjąć konkretnej akcji w obronie ojczyzny. Postać Gospodarza, który symbolizuje polską inteligencję, oraz Jasiek - reprezentujący lud - pokazują brak jedności i decyzyjności. Pomimo trudnych czasów, Wyspiański poprzez swoje dzieło przypomina o wspólnych korzeniach i historii, które mogą stać się fundamentem jedności narodu. Dramat zakończył się smutnym obrazem martwego, wiejskiego tła, co można odczytywać jako ostrzeżenie przed brakiem działania.

Dwudziestolecie międzywojenne przyniosło nowe wyzwania dla literatury polskiej. W okresie odbudowy Polski po zaborach, pisarze musieli zmierzyć się z tematyką narodowego odrodzenia oraz walki z nowymi wrogami. "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego to powieść, która doskonale ilustruje dylematy tamtego czasu. Główny bohater, Cezary Baryka, wraca do odrodzonej Polski po latach spędzonych w Rosji. Jego młodzieńcze doświadczenia, związane z rewolucją oraz wojną polsko-bolszewicką, wpływają na jego dojrzewanie do patriotyzmu. Mimo początkowej dezorientacji i sceptycyzmu wobec rzeczywistości politycznej, Baryka angażuje się w walkę. Jest rozdarty między ideałami, reprezentowanymi przez swych ojców i mentorów, a realiami politycznymi odrodzonej Rzeczypospolitej. "Przedwiośnie" to nie tylko krytyka politycznych sporów, ale również refleksja nad tym, jak dynamiczne reformy i rozwój kraju mogą stać się wyrazem prawdziwego patriotyzmu.

Podsumowując, wartość patriotyzmu, który tak często przewija się w literaturze polskiej od pozytywizmu przez Młodą Polskę, aż po dwudziestolecie międzywojenne, jest niezaprzeczalna. Historia pokazuje, że przetrwanie Polski zawsze było możliwe dzięki wysiłkom jednostek i wspólnotowym działaniom. Słowa "A jeśli komu droga otwarta do nieba tym, co służą ojczyźnie..." przypominają o uniwersalnym przesłaniu literatury, która przez lata kształtowała i umacniała narodowego ducha patriotyzmu. Warto zatem zastanowić się nad wartością wspólnotowego działania i patriotyzmu również w dzisiejszych czasach, kiedy to różnice polityczne i społeczne wciąż dzielą społeczeństwo. Literatura piękna, będąca wiecznym źródłem inspiracji, może nam przypominać o konieczności jedności i solidarności w obronie naszego wspólnego dobra - ojczyzny.