Jak bohaterowie "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego rozumieją pojęcie sumienia?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.08.2024 o 11:08

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.08.2024 o 10:35

I. Wstęp

Powieść "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego należy do kanonu literatury światowej, będąc jednym z najbardziej znanych i analizowanych dzieł tego rosyjskiego pisarza. Utwór powstał w 1866 roku i od tamtej pory nie przestaje inspirować czytelników oraz badaczy literatury. "Zbrodnia i kara" jest przede wszystkim głęboką analizą psychologiczną bohaterów, ukazując złożoność ludzkich motywacji oraz dylematów moralnych. Główne wątki powieści to zbrodnia popełniona przez głównego bohatera, Rodiona Raskolnikowa, oraz jego zmagania z własnym sumieniem.

Teza:

Pojęcie sumienia odgrywa kluczową rolę w życiu bohaterów powieści. Konfrontacja z nim stanowi dla nich głębokie i nieraz bolesne doświadczenie. Rodion Raskolnikow, ale także inne kluczowe postacie, takie jak Sonia Marmieładowa, Porfirij Pietrowicz czy Arkadiusz Swidrygajłow, mają swoje własne interpretacje sumienia, które wpływają na ich działania i decyzje. Warto zatem przyjrzeć się, jak różni bohaterowie "Zbrodni i kary" rozumieją pojęcie sumienia i jakie ma ono dla nich znaczenie.

II. Główna część

A. Rodion Raskolnikow

Rodion Raskolnikow jest młodym, ambitnym studentem prawa, który jednak z powodu trudności finansowych musi przerwać studia. Jego sytuacja materialna jest dramatyczna; Rodion żyje na granicy ubóstwa, co znacząco kształtuje jego postrzeganie świata. Jest osobą niezwykle inteligentną, ale również zamkniętą w sobie i cieniącą na sprawach moralnych zainteresowanie naukowe, co prowadzi go do sformułowania teorii "wybitnych jednostek".

Motywacje do zbrodni:

Raskolnikow wierzy, że niektóre jednostki, wybitne jednostki, mają prawo przełamywać istniejące normy moralne, jeśli służy to wyższym celom. Decyduje się na popełnienie zbrodni - morderstwo lichwiarki Alony Iwanowny - aby sprawdzić własną teorię, ale również by polepszyć swoją sytuację życiową. W pewnym sensie usprawiedliwia swoje działania tym, że pozbywa się osoby, która szkodliwie wpływa na innych, a zdobyte w ten sposób pieniądze pozwolą mu realizować szczytne cele.

Proces planowania i popełnienia morderstwa:

Raskolnikow skrupulatnie planuje morderstwo, by nie pozostawić śladów i uniknąć podejrzeń. W jego przekonaniu działa w imię wyższej moralności, przekonany o swojej wyższości intelektualnej i etycznej nad przeciętnymi ludźmi. Jednakże, zaraz po popełnieniu zbrodni, jego psychika zaczyna się kruszyć pod wpływem skrajnych wyrzutów sumienia.

Konflikt wewnętrzny po zbrodni:

Po dokonaniu morderstwa, Raskolnikow staje się więźniem własnych myśli. Wyrzuty sumienia i moralne dylematy nie opuszczają go ani na chwilę. Próbuje usprawiedliwić swoje czyny przed sobą samym oraz innymi, poszukując racjonalnych powodów dla swojego postępowania. Niemniej jednak jego psychiczny stan nieustannie się pogarsza, co prowadzi do moralnego załamania i depresji.

B. Sonia Marmieładowa

Sonia Marmieładowa jest dziewczyną o niezwykle trudnym losie. Aby utrzymać swoją rodzinę, decyduje się na prostytucję, co jest dla niej źródłem ogromnego bólu i wewnętrznych rozterek. Pomimo swego nieszczęśliwego życia, pozostaje głęboko religijną i moralnie silną osobą. Przez cały czas kieruje się wiarą w Boga i miłością do bliźnich.

Rola Soni w życiu Raskolnikowa:

Sonia odgrywa kluczową rolę w procesie przemiany Rodiona Raskolnikowa. Jej wiara i moralne wartości stają się dla niego kotwicą w walce z własnym sumieniem. Sonia jest dla Raskolnikowa uosobieniem miłosierdzia i odkupienia, symbolem czystości moralnej, wobec której jego zbrodnia staje się jeszcze bardziej druzgocąca. To właśnie jej miłość i wsparcie pomagają mu w końcu przyznać się do winy i podjąć decyzję o przyznaniu się do zbrodni.

Symbolika postaci w kontekście sumienia:

Sonia jest w powieści symbolicznym "sumieniem". Jej cierpienie, poświęcenie i miłość do bliźnich stanowią kontrapunkt dla egoizmu i moralnych upadków innych postaci, szczególnie Raskolnikowa. To dzięki jej wpływowi Rodion ma szansę na moralne odkupienie i zrozumienie prawdziwej wartości sumienia.

C. Inni bohaterowie i ich rozumienie sumienia

Porfirij Pietrowicz, śledczy prowadzący sprawę morderstwa, jest postacią niezwykle przenikliwą i inteligentną. Jego podejście do sumienia jest jednym z kluczowych narzędzi w prowadzeniu śledztwa. Stosuje psychologiczne metody, starając się zmusić Raskolnikowa do ujawnienia prawdy. Dla niego sumienie jest jak barometr, który wskazuje moralne niepokoje i wyrzuty, co pomaga mu demaskować przestępstwa.

Swidrygajłow:

Arkadiusz Swidrygajłow jest postacią antytezą moralności. Z przeszłością pełną zbrodni i niemoralnych czynów, Swidrygajłow ma niezwykle skomplikowany stosunek do sumienia. Jego działania są kierowane egoizmem i hedonizmem, a samobójstwo, które popełnia pod koniec powieści, można interpretować jako formę ucieczki od nieustannych wyrzutów sumienia i niemożność znalezienia wewnętrznego pokoju.

Dunia Raskolnikowa i Łużyn:

Avdotya Raskolnikowa (Dunia), siostra Rodiona, jest przykładem osoby moralnie silnej i oddanej. Jej postawa wobec moralności i sumienia jest zdecydowanie pozytywna – zawsze dąży do etycznych i sprawiedliwych rozwiązań. Z kolei Piotr Pietrowicz Łużyn, narzeczony Duni, jest przedstawiony jako skrajny egoista, wykorzystujący moralność dla realizacji własnych celów. Jego podejście do sumienia jest odwrotne do postawy Duni – traktuje je instrumentalnie i podporządkowuje korzyściom osobistym.

Mnogość postaci i ich podejście do moralności:

Powieść Dostojewskiego charakteryzuje się polifonią - wielością głosów i perspektyw. Każda postać wnosi swoją własną interpretację moralności i sumienia, tworząc kompleksowy obraz ludzkich motywacji i dylematów. Autor nie prezentuje jednoznacznych odpowiedzi, lecz pozostawia wiele kwestii otwartych, zmuszając czytelnika do refleksji i własnych interpretacji.

III. Zakończenie

"Zbrodnia i kara" to arcydzieło literatury, w którym pojęcie sumienia odgrywa kluczową rolę. Różne postacie, takie jak Raskolnikow, Sonia, Porfirij, Swidrygajłow czy Łużyn, różnie je rozumieją i interpretują. Dla każdego z nich sumienie jest czymś innym, co ma bezpośredni wpływ na ich życie i decyzje.

Wnioski końcowe:

Dostojewski ukazuje, że sumienie jest nie tylko indywidualnym zmaganiem, ale również społecznym fenomenem, który łączy i rozdziela ludzi. Poprzez moralne upadki i odkupienia, autor przypomina, że każdy człowiek staje wobec wyborów, które definiują jego człowieczeństwo.

Odnoszenie do współczesności:

Pomimo upływu lat, przesłanie "Zbrodni i kary" pozostaje aktualne. W dzisiejszym świecie, gdzie moralne dylematy i konflikty są wszechobecne, analiza sumienia Raskolnikowa i innych bohaterów pomaga lepiej zrozumieć ludzką naturę i wartości, które są niezbywalne w każdym społeczeństwie.

IV. Bibliografia