Co może determinować ludzkie postępowanie? Omówienie na podstawie "Zbrodni i Kary" Fiodora Dostojewskiego z uwzględnieniem kontekstu
Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 24.11.2025 o 20:49
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 17.09.2025 o 18:58
Streszczenie:
„Zbrodnia i kara” Dostojewskiego oraz „Makbet” Szekspira analizują ludzką naturę. Zarówno Raskolnikow, jak i Makbet dążą do celu mimo poczucia winy i moralnych dylematów.❤️📚 ance.
"Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego to dzieło literackie, które na wiele sposobów analizuje złożoność ludzkiej natury. Autor przedstawia głównego bohatera, Rodiona Raskolnikowa, usiłując zrozumieć motywy i czynniki determinujące jego zachowanie. W kontekście tej powieści przyjrzyjmy się, jakie elementy mogą wpływać na ludzkie postępowanie, oraz omówmy kontekst powieści "Makbet" Williama Szekspira.
Rodion Raskolnikow i jego idea
Raskolnikow, były student prawa, żyje w nędzy w Petersburgu. Jego umysł zniewolony jest wielką ideą, która z czasem staje się głównym determinantem jego postępowania. Bohater wierzy, że ludzkość dzieli się na „zwykłych” i „nadludzi” - tych, którzy posiadają prawo przekraczać moralne ograniczenia dla wyższych celów, tak jak Napoleon Bonaparte. Raskolnikow uznaje siebie za „nadczłowieka”, co prowadzi go do przekonania, że ma prawo popełnić morderstwo, aby udowodnić swoje wyższość i zmienić świat na lepsze.Zbrodnia jako środek do celu
Zdesperowany, by sprawdzić swoją teorię, Raskolnikow decyduje się na morderstwo lichwiarki Alony Iwanownej, wierząc, że jej bogactwo może być użyte do wyższego celu. Motywuje go nie tylko głęboka nędza, w której żyje, ale także przekonanie, że zabicie „wszy”, jak określa lichwiarkę, przyniesie korzyść społeczeństwu. To połączenie ideologii i desperacji determinuje jego działanie. Jednak po dokonaniu zbrodni Raskolnikow zaczyna popadać w chaos emocjonalny i psychiczny.Skutki zbrodni
Zamiast uzyskać spokój i przekonanie o własnej wyższości, Raskolnikow doświadcza poczucia winy i izolacji. Jego idea o „nadludziach” zaczyna się rozpadać pod ciężarem rzeczywistości i sumienia. Raskolnikow odkrywa, że nie jest w stanie odizolować swoich emocji od popełnionego czynu. Na końcu przyznaje się do morderstwa i poddaje się karze. Jego determinacja została ostatecznie zniszczona przez wewnętrzną transformację i poczucie moralnej odpowiedzialności.Kontekst: Makbet Williama Szekspira
Podobnie jak Raskolnikow, Makbet również zostaje zdeterminowany przez określone okoliczności dotyczące ambicji i władzy. Na początku dramatu Makbet to szanowany szkocki rycerz, który służy królowi Duncanowi. Jednak przepowiednia trzech wiedźm, które zapowiadają, że Makbet zostanie królem, wyzwala w nim nieposkromioną ambicję.Pod wpływem przepowiedni i namowy żony, Lady Makbet, bohater decyduje się na morderstwo króla Duncana. Podobnie jak Raskolnikow, Makbet uzasadnia swoje działania wyższym celem - zdobyciem i utrzymaniem władzy. Jednak z czasem Makbet staje się coraz bardziej paranoiczny i brutalny, mordując kolejnych przeciwników, aby zachować swój tron.
Podobieństwa między Raskolnikowem a Makbetem
Obie postacie popełniają zbrodnie napędzane przez idee i ambicje, które ich determinują. Raskolnikow i Makbet są także zniszczeni przez własne poczucie winy i moralną dezorientację. Makbet, podobnie jak Raskolnikow, ostatecznie doświadcza wewnętrznej przemiany - zaczyna rozumieć, że jego czyny nie przyniosły mu oczekiwanego spełnienia, a jedynie chaos i zniszczenie.Czynniki determinujące postępowanie
Na podstawie analizy obu utworów można wyciągnąć kilka wniosków dotyczących czynników determinujących ludzkie postępowanie:1. Ideologia i przekonania - Zarówno Raskolnikow, jak i Makbet kierują się określonymi ideami, które uzasadniają ich działania. Dla Raskolnikowa to teoria „nadludzi”, dla Makbeta - przepowiednie wiedźm.
2. Wpływ okoliczności zewnętrznych - Raskolnikow żyje w skrajnym ubóstwie, co motywuje jego desperację. Makbet z kolei ulega wpływom przepowiedni i swojej żony.
3. Ambicje i cele - Obaj bohaterowie mają wyraźne ambicje, które popychają ich do popełnienia zbrodni. Raskolnikow chce dowieść swojej wyższości i zmienić świat, Makbet - zdobyć władzę królewską.
4. Poczucie winy i moralna odpowiedzialność - Po popełnieniu zbrodni obaj bohaterowie doświadczają głębokiego poczucia winy, które prowadzi do ich upadku. Raskolnikow ostatecznie przyznaje się do winy, a Makbet zostaje pokonany i zdyskredytowany.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 24.11.2025 o 20:49
O nauczycielu: Nauczyciel - Elżbieta W.
Od 17 lat pracuję w liceum ogólnokształcącym i prowadzę zajęcia przygotowujące do matury oraz wsparcie dla ósmoklasistów. Kładę nacisk na czytelność argumentów i konsekwencję w stylu. Na lekcjach panuje życzliwa, spokojna atmosfera, w której łatwiej pytać i poprawiać. Uczniowie cenią cierpliwość, jasne kryteria i ćwiczenia, które „od razu widać” w wyniku.
Wypracowanie świadczy o dogłębnym zrozumieniu głównych motywów w "Zbrodni i karze" oraz umiejętnym łączeniu ich z "Makbetem".
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się