Człowiek — kowal swojego losu czy marionetka w rękach fatum? Rozważania na podstawie "Makbeta" Szekspira i innych tekstów literackich

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: wczoraj o 15:51

W literaturze od wieków przewija się odwieczne pytanie o rolę człowieka w kształtowaniu własnego losu. Czy jesteśmy kowalami własnego życia, czy zaledwie marionetkami w ręku przeznaczenia? To zagadnienie poruszał już William Szekspir w „Makbecie”, a także inni pisarze na przestrzeni dziejów. Przyjrzyjmy się, na ile postaci literackie mogą wpływać na swoje życie, a na ile poddają się siłom wyższym.

W „Makbecie” Szekspira tytułowy bohater staje przed pytaniem o swoją rolę w kształtowaniu losu. Z jednej strony Makbet jest kowalem swojego życia, podejmując decyzję o zbrodni i konsekwencjach, które z niej wynikają. Przepowiednia czarownic, które spotyka na początku dramatu, wiedzie go na drogę ambicji i zbrodni, jednak to on sam decyduje się zrealizować ciemne proroctwa. Jego chciwość, ambicja i żądza władzy popychają go do czynów, które prowadzą do jego zguby. Ostatecznie to Makbet sam wykuwa swój los, podejmując działania na rzecz zrealizowania przepowiedni. Mimo że wpływ czarownic wydaje się ograniczać jego wolność wyboru, to jednak Makbet sam podejmuje kluczowe decyzje.

Z drugiej strony, nie sposób pominąć roli fatum w „Makbecie”. Przepowiednie wiedźm każą zastanowić się nad nieuchronnością losu. Ich spełnienie zdaje się być nieuniknione, a Makbet jest jak marionetka, której życie jest z góry przesądzone. W rzeczywistości, jego próby ominięcia przeznaczenia tylko przyspieszają jego tragiczną zgubę. W tej interpretacji, Makbet jest jedynie wykonawcą wielkiego planu, a wszystkie jego działania prowadzą go do nieuchronnej klęski. To fatum, które jest nad nim ciągle obecne, sprawia, że jego wybory wydają się iluzoryczne.

Podobne pytania o rolę jednostki w kształtowaniu losu pojawiają się w „Lalce” Bolesława Prusa. Wokulski, główny bohater, staje przed wieloma życiowymi decyzjami, które na pozór mają zmienić jego życie. Próbuje zdobyć serce Izabeli Łęckiej, wierząc, że miłość do niej może nadać sens jego życiu. Jest przedsiębiorczy, ambitny i zdeterminowany, aby osiągnąć swoje cele. Jednak mimo swoich starań, Wokulski nie unika niepowodzeń, które wydają się być wynikiem jego przekonania o własnej mocy sprawczej. Jego życie ukazuje, jak trudno jest człowiekowi zmierzyć się z ograniczeniami społecznymi i psychicznymi.

W kontekście „Lalki”, Wokulski jest także postacią, która doświadcza wpływu sił zewnętrznych, które kształtują jego życie. Czasy, w których żyje, warunki społeczne i jego pozycja społeczna ograniczają możliwości działania. Nawet jego wielkie osiągnięcia w handlu i zdobycie majątku nie są w stanie zagwarantować mu osobistego szczęścia. Wokulski, choć na pozór jest kowalem własnego życia, ostatecznie poddaje się przeciwnościom losu, co prowadzi do jego rozczarowania i wyizolowania.

Zarówno w „Makbecie” Szekspira, jak i w „Lalce” Prusa, postacie główne stają przed wielką rozterką: na ile są odpowiedzialne za swoje czyny i decyzje, a na ile ich los jest z góry przesądzony. Oba dzieła ukazują złożoność ludzkiej egzystencji, gdzie przeplatają się wolna wola i nieuchronność przeznaczenia. Postacie literackie w obu utworach muszą zmagać się z przeciwnościami, które wydają się wykraczać poza ich kontrolę, a jednak nie przestają próbować kształtować swojego losu.

W konkluzji, człowiek w literaturze często jest przedstawiany jako istota, która próbuje wykuwać swój los, ale musi stawić czoło siłom, które mogą go przerastać. Zarówno Makbet, jak i Wokulski są postaciami tragicznymi, które mimo swoich działań nie są w stanie osiągnąć pełnej kontroli nad swoim życiem. Ich historie ilustrują odwieczną walkę człowieka z przeznaczeniem, pozostawiając czytelnika z refleksją nad granicami ludzkiej wolności i determinacji.