Dylemat moralny, a religia

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.12.2024 o 16:15

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 23.12.2024 o 15:52

Dylematy moralne są częstym motywem w literaturze, a religia często staje się ich fundamentem, inspirując zarówno bohaterów, jak i czytelników do głębokich refleksji. Szczególnym przykładem literackiego rozważania tego tematu jest twórczość Fiodora Dostojewskiego, a zwłaszcza jego najsłynniejsze dzieło – „Zbrodnia i kara”. Powieść ta doskonale ilustruje, jak konflikt moralny związany z religią może wpływać na życie jednostki, dokonując wyborów, które prowadzą do nieuniknionych konsekwencji.

Głównym bohaterem „Zbrodni i kary” jest Rodion Raskolnikow, student prawa, który popada w skrajne ubóstwo. Zdesperowany swoją sytuacją, podejmuje decyzję o popełnieniu morderstwa lichwiarki Alony Iwanowny, uzasadniając swój czyn teorią, że istnieją jednostki „wybitne”, które mają prawo przekraczać moralne zasady w imię wyższych celów. Raskolnikow wierzy, że jego czyn mógłby przynieść korzyści społeczne – środki zdobyte z morderstwa miałyby pomóc mu w realizacji altruistycznych planów.

Jednakże, pomimo początkowego usprawiedliwienia, Raskolnikow szybko zaczyna zmagać się z wewnętrznym rozdarciem oraz poczuciem winy. Jego dylemat moralny jest ściśle związany z tematyką religijną – z jednej strony próbował działać jak nadczłowiek, odrzucając tradycyjne normy moralne, z drugiej zaś jego sumienie nie pozwala mu wyzwolić się od poczucia grzechu i winy. W toku powieści obserwujemy, jak religia i jej moralne nakazy oddziałują na Raskolnikowa, zmuszając go do konfrontacji z własnymi przekonaniami i czynami.

Kluczową rolę w tym procesie odgrywa postać Soni Marmieładowej, biednej dziewczyny zmuszonej do prostytucji, aby utrzymać swoją rodzinę. Sonia jest głęboko religijna i swoje cierpienia znosi z pokorą, wierząc w Boże miłosierdzie i sprawiedliwość. Jej wiara staje się dla Raskolnikowa źródłem nadziei i siły. Sonia, poprzez swoją cierpliwą miłość i oddanie, pokazuje mu drogę do duchowego odkupienia. Dzięki niej Raskolnikow zaczyna rozumieć, że prawdziwe wyzwolenie może przyjść tylko poprzez przyznanie się do winy i szczerą skruchę.

Kryzys moralny Raskolnikowa i jego przewartościowanie przekonań znajduje swoje rozwiązanie w akcie samoprzyznania się do zbrodni. Tym samym Dostojewski podkreśla rolę religii jako siły prowadzącej do odkupienia i duchowego wyzwolenia. Raskolnikow, oddając się w ręce sprawiedliwości, równocześnie otwiera się na wartości chrześcijańskie – skruchę, żal i nadzieję na przebaczenie. Jego droga jest metaforą chrześcijańskiego odrodzenia, gdzie zrozumienie swojej małości i błędności prowadzi do prawdziwego zrozumienia istoty człowieczeństwa.

Innym przykładem literackiego ujęcia dylematów moralnych związanych z religią jest twórczość Alberta Camusa, szczególnie jego powieść „Dżuma”. Chociaż Camus podchodzi do religii z bardziej filozoficznego niż teologicznego punktu widzenia, jego dzieło analizuje, jak jednostki zmagają się z pytaniami moralnymi w obliczu katastrofy. W obliczu epidemii dżumy w Oranie, bohaterowie mierzą się z moralnymi wyzwaniami i różnymi odpowiedziami na nie – od religijnej pokory ojca Paneloux, przez racjonalizm doktora Rieux, po egzystencjalne rozważania dziennikarza Ramberta.

Ojciec Paneloux, w swojej początkowej postawie, widzi w epidemii boską karę za grzechy ludzkości, co wyraża w kazaniu pełnym żarliwej wiary. Jednak wraz z rozwojem wydarzeń i osobistym zetknięciem się z cierpieniem, jego moralna pewność zostaje poddana próbie. Jego późniejsze kazania stają się bardziej pełne współczucia, uznając skomplikowaną naturę ludzkiego cierpienia. Paneloux staje przed własnym dylematem moralnym: jak pogodzić swoją wiarę z rzeczywistością pełną niezawinionego cierpienia.

W obydwu tych dziełach literatura ukazuje, jak dylematy moralne związane z religią skłaniają bohaterów do głębokiej refleksji nad sensem życia, celowością cierpienia oraz możliwością czy niemożliwością odkupienia. Zarówno Dostojewski, jak i Camus przedstawiają religię jako ważny element życia ludzkiego, który może inspirować do czynienia dobra, ale równocześnie rodzić pytania i konflikty wewnętrzne, które nie zawsze prowadzą do jednoznacznych odpowiedzi. Dylematy te, uniwersalne i ponadczasowe, nadal pozostają aktualne i znacząco poruszają współczesnych czytelników w poszukiwaniu własnej prawdy.