Władza jako wartość w życiu jednostki: analiza na podstawie "Makbeta", "Antygony" i Balladyny".

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.01.2024 o 16:08

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.01.2024 o 17:37

Władza to wartość niejednoznaczna, która może przybierać różne oblicza i znaczenia w zależności od kontekstu społecznego, historycznego czy osobistego. Istotny jest jednak fakt, iż dążenie do władzy jest elementem niemalże nieodłącznym od natury człowieka. Pragnienie bycia wpływowym, posiadania kontroli czy zdolności decydowania o losach innych zaznacza się wyraźnie w kanonie literatury światowej. W dziełach takich jak "Makbet" Williama Szekspira, "Antygona" Sofoklesa czy "Balladyna" Juliusza Słowackiego, władza jawi się jako wartość najwyższa, jednak równocześnie jako źródło tragedii i upadku jednostek.

"Makbet" Szekspira ukazuje tytułowego bohatera, który, po otrzymaniu proroctwa od trzech wiedźm, podejmuje serię wyborów prowadzących do zdobycia władzy. Władza w tym kontekście jawi się jako wiążąca się z przemocą i zdradą, Makbet bowiem decyduje się na zbrodnię, aby osiągnąć pożądany cel. Z początku wydaje się to spełnieniem ambicji, jednak w konsekwencji staje się to jego przekleństwem. Władza przyniesiona na drodze zbrodni nie tylko izoluje Makbeta od społeczeństwa i własnej żony, Lady Makbet, ale również prowadzi do jego wewnętrznej degeneracji i niemożności cieszenia się owocami swojego postępowania. W wyniku tego, Makbet traci nie tylko władzę, ale i życie, stając się ofiarą swoich własnych decyzji.

W "Antygonie" Sofoklesa władza ukazana jest jako konflikt pomiędzy prawem boskim a ludzkim. Tytułowa bohaterka, stając w obronie nienaruszalności praw boskich, występuje przeciw królowi Kreonowi, który nakazał niepogrzebanie jej brata. Antygona, dążąc do sprawiedliwości i zachowania godności rodzinnej, wyraźnie podkreśla, że obowiązki wobec boskich praw są ważniejsze od zastraszania przez władzę świecką. Jednak Kreon, będąc ślepy na to, co moralnie słuszne, a kierując się surowym prawem polis, doprowadza do tragedii, która nienaruszalność jego władzy stawia pod znakiem zapytania. Zadufany w sobie władca poznaje konsekwencje swojej pychy i bezwzględności wobec wartości humanistycznych, co doprowadza do śmierci jego samego i najbliższych mu osób.

Juliusz Słowacki w "Balladynie" pokazuje kosztowne konsekwencje obsesyjnego dążenia do władzy. Balladyna, gotowa na największe zbrodnie, aby zdobyć władzę i bogactwo, traci wszelkie moralne ograniczenia. W jej przypadku, władza uosabia najniższe ludzkie instynkty – zazdrość, chciwość i bezwzględność. Przestaje ona widzieć granicę między dobrem a złem, przez co jej dusza pogrąża się w ciemności. Uzyskanie władzy przez Balladynę jest krótkotrwałe, a krąg zbrodni, który zainicjowała, zamyka się na niej samej, prowadząc do jej upadku.

Opierając się na wskazanych dziełach literackich, można zaobserwować, iż dążenie do władzy jest wartością, która może determinować życie jednostki, jednak często wiąże się to z tragicznym rozstrzygnięciem. Ambicje władczynie, bez względu na cenę jaką przyjdzie za nią zapłacić, ostatecznie prowadzą do straszliwych rezultatów.

Jako kontekst warto przywołać pradawne mity greckie czy rzymskie, które często ukazują bogów konkurujących o władzę, prowadzących konflikty niszczące zarówno ich samych, jak i ludzi, które uwikłane zostały w ich spory. Opowieści o Zeusie, który obalił własnego ojca Kronosa, czy mit o Prometeuszu, który sprzeciwił się Zeusowi, by przynieść ludzkości ogień, obrazują konsekwencje dążenia do władzy – z jednej strony gwarancja porządku, z drugiej zaś przyczyna wielkich cierpień i konfliktów.

Zatem władza – choć może być postrzegana jako wartość sam w sobie – w literaturze często ukazana jest jako cechująca się dwuznacznością, którą osiąga się często w wyniku konfliktu, chaosu i cierpienia, zastanawiając nas nad wykorzystaniem jej w pełnieniu odpowiedzialności moralnej i społecznej.