„Świętoszek” Moliera – jaki był Tartuffe?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.02.2024 o 17:20

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.02.2024 o 10:29

Tartuffe, główny antagonista komedii Moliera „Świętoszek”, jest przedstawiony jako archetyp obłudnika i hipokryty, używający swojej udawanej pobożności jako maski do osiągania korzyści materialnych i manipulowania ludźmi. Od samego początku swojego pojawienia się w domu Orgona, przedstawia się jako człowiek głęboko religijny, chętnie przyjmujący postawę skromności i ascezy. Molier, poprzez tę postać, uderza w ówczesnych oszustów religijnych, ale także w każdego, kto używa swojej pozycji dla niecnych celów.

Pierwsze wrażenie, jakie Tartuffe robi na odbiorcy, potęguje jego rzekomą religijność – szeroka broda symbolizuje jego powagę i status. Jednak ten zewnętrzny atrybut kontrastuje z wnętrzem bohatera, ukazując, jak ludzka powierzchowność może wpływać na postrzeganie charakteru. Jako że ówczesne społeczeństwo duży nacisk kładło na zewnętrzne oznaki religijności, Tartuffe doskonale zdaje sobie sprawę z tego, jak użyć tego na swoją korzyść.

Tartuffe ukazuje swoją mądrość i pobożność przed Orgonem i jego matką, używając technik manipulacji - takich jak zaznaczanie swojej skromności, demonstrowanie fałszywej pokory, czy też cichej oskarżycielskości, wyolbrzymiając drobne grzechy członków rodziny. Orgon, oczarowany nowym przyjacielem, nie dostrzega jego prawdziwych intencji, uważa go bowiem za obrońcę cnót i moralności.

Scena z Doryną ujawnia prawdziwe zainteresowania Tartuffe'a, w której pożąda on kobiety, będąc jednocześnie postrzegany jako symbol cnoty. Podobnie moment, w którym próbuje uwieść Elmirę, żonę Orgona, i reakcje Orgona na te wydarzenia, pokazuje, jak ślepy może być człowiek na oczywistą obłudę, kiedy wierzy, że ma do czynienia z przyjacielem. Przez cały czas Tartuffe mówi jak anioł, obficie używając fraz i języka religijnego, co stanowi ironię i paradoks w porównaniu do jego destrukcyjnych działań.

Postacie takie jak Doryna, Damis i Elmira widzą prawdziwe oblicze Tartuffe'a i próbują uświadomić Orgona, który jest ślepy na oczywiste dowody obłudy. Tartuffe, przechytrzony, próbuje nawet zmusić Mariannę, córkę Orgona, do małżeństwa z nim samym, co jeszcze bardziej podkreśla jego bezwzględność.

Kulminacyjnym punktem sztuki jest moment, gdy Tartuffe używa przeciw Orgonowi zdobytych prawnych środków, grożąc odebraniem domu i majątku. Jednak sprawiedliwość ma ostatnie słowo, a Tartuffe zostaje aresztowany dzięki interwencji księcia, który oczyszcza Orgona z zarzutów i przywraca mu dobre imię.

Postać Tartuffe'a stanowi uniwersalny symbol zła, pokazując, że mechanizmy obłudy i manipulacji są ponadczasowe. Nawet dzisiaj znajdujemy ludzi, którzy, podobnie jak on, używają maski dla osiągania korzyści, zarówno w sferze prywatnej, jak i publicznej. „Świętoszek” uczy, by być czujnym i krytycznym w ocenie ludzi oraz by nie dać się nabrać na pozory.

Komedia Moliera stanowi przestrogę i naukę dla współczesnego odbiorcy, sugerując, że czujność i zdolność do krytycznej oceny ludzi są niezbędne, by unikać bycia ofiarą współczesnych Tartuffów. W kontekście edukacyjnym, „Świętoszek” jest wartościowym źródłem analizy ludzkich motywacji i zachowań, umożliwiając dyskusję o etyce i moralności. Tartuffe jest studium człowieka będącego mistrzem manipulacji, ukazującym, jak dalece obłuda może przenikać wszelkie warstwy społeczne.