Człowiek w poszukiwaniu szczęścia: "Zbrodnia i kara" oraz "Dżuma" w kontekście literackim

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.02.2024 o 18:42

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 9.02.2024 o 0:10

Poszukiwanie szczęścia jest jednym z podstawowych, nieodłącznych dążeń ludzkości. Jako byty rozumne, ludzie często stawiają sobie pytanie o istotę szczęścia i dobrego życia. W literaturze światowej wielokrotnie eksplorowano tematykę poszukiwania szczęścia, jednak często stawiano je w kontrze do doświadczenia bólu, zbrodni oraz trudności moralnych. Dwa klasyczne przykłady takiej perspektywy znajdujemy w dziełach "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego oraz "Dżuma" Alberta Camusa.

"Zbrodnia i kara" to opowieść o młodym człowieku, Rodionie Raskolnikowie, który w wyniku swojej przesadnie rozwiniętej teorii o tzw. "świętych egoistach" decyduje się na popełnienie morderstwa. Raskolnikow wierzy, że postępek ten pomoże mu osiągnąć wyższą pozycję społeczną i tym samym szczęście. Prowadzi on skrajnie ubogie życie w biednej dzielnicy Petersburga. Bohater jest przekonany, że zabicie i okradzenie skąpej lichwiarki przysłuży się większemu dobru, a on sam będzie mógł za te pieniądze dokonać wielkich rzeczy. Jego idee jednak szybko walą się pod ciężarem poczucia winy i szaleństwa, które po zbrodni ogarniają jego psychikę. Poszukiwanie szczęścia przez odrzucenie powszechnie przyjętych norm moralnych prowadzi Raskolnikowa do życiowej katastrofy. Sukces, dobrobyt, szczęście – te wszystkie koncepcje znajdują się w kontekście powieści na ostatecznym uboczu, przysłonięte przez dręczące go wspomnienia czynu i nieuchronne, moralne skutki zbrodni.

W powieści Dostojewskiego szczęście pojawia się jako iluzja, a rzeczywistość przedstawiona w dziele demaskuje niebezpieczeństwa, które niosą za sobą wybory etyczne i ich wpływ na ludzką duszę. Raskolnikow pragnie redefiniować zasady moralne, jednak nie może uciec od konsekwencji, które naturalnie wynikają z ludzkiej emocjonalności i sumienia.

Z kolei w powieści "Dżuma" Alberta Camusa czytelnik znajduje się w zupełnie innym środowisku – w mieście Oran ogarniętym śmiertelną chorobą. Doktor Rieux, główny bohater opowieści, walczy z nią, niosąc pomoc mieszkańcom zarówno w sensie fizycznym, jak i moralnym. Jego działanie, uciążliwa pracowitość i oddanie sprawom innych, zdążyłyby wydawać się próbą znalezienia szczęścia w służbie i poświęceniu. Camus, będąc filozofem egzystencjalnym, ukazuje zaangażowanie doktora jako formę buntu przeciwko absurdowi egzystencji ludzkiej. Szczęście wynika tu nie z wiary w sens życia czy nadziei na lepszy świat, ale z akceptacji świata, w którym zło i cierpienie istnieją obok siebie, nieprzewidywalne, nieuniknione, ale zarazem warte wyzwań i codziennej, niestrudzonej walki.

W obu opowieściach człowiek znajduje się w sytuacji, kiedy szczęście wydaje się być relatywnym i ulotnym stanem, szczególnie podczas bezpośredniego konfrontowania z kwestiami zła. Jednakże to, w jaki sposób obaj bohaterowie nawiązują do tych wyzwań, definiuje ich poszukiwanie szczęścia. Raskolnikow, zataczając krąg autodestrukcji, dochodzi do wniosku, że prawdziwe szczęście nie istnieje bez autentycznej moralności i współczucia wobec innych. Doktor Rieux z "Dżumy" znajduje spełnienie w aktywnym sprzeciwie wobec inwazji choroby, a jego szczęście kryje się w próbie zrozumienia absurdu i znajdowania humanitaryzmu wśród rozpaczy.

W konkluzji, "Zbrodnia i kara" oraz "Dżuma" w swej treści poruszają problem człowieka poszukującego szczęścia, obrazując ten proces jako pełen zmagań, cierpienia, ale i elementów heroizmu w codziennym życiu, z daleka od idealizacji. Człowiek — niezależnie od czasów i okoliczności — zawsze stara się znaleźć swoje drogi do szczęścia, nawet jeśli droga ta jest wyboista i pełna niemoralnych kuszeń lub absurdalnego cierpienia.