Porównaj postawy ideowca i oportunisty w lekturach

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.02.2024 o 16:42

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.02.2024 o 10:16

W polskiej literaturze znajdziemy wiele postaci, które w swoim zachowaniu i dokonaniach przedstawiają różnorodne podejścia do życia, społeczeństwa i idei. Dwoma zdecydowanie przeciwstawnymi osobowościami, jakie możemy zaobserwować w analizowanych utworach, są ideowiec oraz oportunista. Ideowiec to osoba, dla której najważniejsze są zasady, ideały, często ponad własne dobro. Natomiast oportunista to ktoś, kto kieruje się głównie pragmatyzmem, elastycznie dostosowując swoje postępowanie do zmieniających się okoliczności, często kosztem idei. Do analizy postaw tych dwojga wykorzystamy przykłady postaci z dwóch różnych epok i gatunków literackich: Konrada Wallenroda z poematu Adama Mickiewicza „Konrad Wallenrod” i Józefa K., bohatera powieści Franza Kafki „Proces”.

Konrad Wallenrod jest postacią, która reprezentuje typ ideowca. Jego życie to poświęcenie dla wyższych celów - obrony Ojczyzny przed zagrożeniem ze strony Zakonu Krzyżackiego. Konrad, choć na pozór pełni funkcję wielkiego mistrza Zakonu, w rzeczywistości jest Litwinem, który infiltrował szeregi wroga, aby dokonać zemsty za krzywdy wyrządzone jego narodowi. Pomimo że płaci wysoką cenę osobistą, włączając w to oddalenie od ukochanej Aldony i ściągnięcie na siebie łaty zdrajcy, nie odstępuje od obranego przez siebie kursu. Jego postępowanie jest kierowane przez silne przekonania ideowe, a ostateczne poświęcenie własnego życia jest świadectwem wierności wyższym ideałom.

Z kolei Józef K. z powieści „Proces” Franza Kafki reprezentuje postawę oportunizmu - chociaż w dość paradoksalnej i skomplikowanej formie. Jako urzędnik bankowy, Józef K. żyje życiem podporządkowanym regułom i mechanizmom społecznym, które nie zawsze rozumie, ale w których umie się poruszać. Kiedy zostaje oskarżony o niewyjaśnione przestępstwo, zamiast stanowczo walczyć o oczyszczenie swojego imienia lub próbować zrozumieć naturę oskarżenia, adaptuje się do absurdalnego systemu sądowniczego. Jego postawa, choć wydaje się bierna, jest pewnego rodzaju oportunizmem – Józef K. próbuje znaleźć wyjście z sytuacji, minimalizując własne straty i angażując się w absurdalną grę, mając nadzieję na lepszy obrót spraw.

Porównując te dwie postawy, widać zasadniczą różnicę w podejściu do życia i wartości. Konrad Wallenrod jest gotów poświęcić wszystko, łącznie z własnym życiem, dla sprawy, w którą głęboko wierzy. Jego życie kierowane jest przez jasno określony system wartości, który stawia ponad indywidualne szczęście czy dobro. Józef K. jednak, chociaż znajduje się w ekstremalnej sytuacji, nie przyjmuje na siebie roli męczennika czy bojownika o sprawiedliwość. Jego strategia jest strategią przetrwania, adaptacji i poszukiwania wyjścia z trudnej sytuacji, niekoniecznie poprzez frontowe stawianie czoła problemowi.

Podsumowując, ideowiec i oportunista reprezentują dwa różne podejścia do życia i jego wyzwań. Pierwszy z nich jest gotów poświęcić wszystko za ideę, drugi zaś stara się znaleźć najkorzystniejsze rozwiązanie danego problemu, często kosztem osobistych idei czy przekonań. Oba te podejścia mają swoje miejsce w literaturze, odzwierciedlając różnorodność ludzkich charakterów i sposobów radzenia sobie z otaczającą rzeczywistością.