Aluzje do Wesela w Szewcach

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.05.2024 o 17:17

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 29.05.2024 o 17:06

Stanisław Wyspiański i Stanisław Ignacy Witkiewicz, znany lepiej jako Witkacy, to dwaj wielcy dramatopisarze polskiej literatury, których twórczość wpłynęła na kształtowanie narodowej tożsamości, a także na krytykę społecznych i kulturalnych norm. Wybitne dzieło Wyspiańskiego "Wesele" pochodzące z okresu Młodej Polski i dramat Witkacego "Szewcy", napisany w stylu groteski i surrealizmu, pomimo znacznych różnic estetycznych i ideologicznych, są ze sobą zaskakująco powiązane. Wypracowanie to ma na celu przedstawienie i analizę aluzji do "Wesela" w "Szewcach", ukazując, jak Witkacy korzysta z symboliki Wyspiańskiego, by poddać krytyce przestarzałe aspekty polskiej kultury narodowej.

Wesele Wyspiańskiego, opublikowane w 1901 roku, to dramat symboliczno-społeczny, który stał się jednym z najważniejszych utworów Młodej Polski. W tym dziele Wyspiański ukazał zróżnicowane warstwy społeczne, a poprzez dialogi i symbole przedstawił wizję narodu polskiego, skonfrontowaną z marazmem i niemożnością działania. Z kolei "Szewcy" Witkacego to awangardowy dramat pełen groteski, absurdalnych sytuacji i alegorii, stanowiący satyrę na społeczeństwo i podkreślający upadek wielkich ideologii oraz instytucji społecznych.

Celem tego wypracowania jest ukazanie, jak Witkacy tworzy krytyczną odpowiedź na "Wesele" Wyspiańskiego poprzez nawiązania i aluzje, które zwracają uwagę na anachroniczność i przestarzały charakter polskiej kultury narodowej. Teza ta zakłada, że dramat Witkacego obnaża tedy symbole i postacie z dramatu Wyspiańskiego, ukazując ich nieprzydatność w nowoczesnym kontekście społecznym i kulturowym.

W "Szewcach" jedna z kluczowych aluzji do "Wesela" dotyczy roli chłopów. W dramacie Witkacego pojawienie się grupy chłopów, które staje się swoistym echem sceny z "Wesela", choć żadna z postaci nie jest bezpośrednio przeniesiona. Chłopi, określani jako "wyspiańscy", pojawiają się w tradycyjnych strojach, co nadaje im swoisty charakter groteskowy. Ich stylizacja nawiązuje do specyficznego obrazu chłopów z okresu Młodej Polski, jednak w "Szewcach" ich rola jest zdegradowana, co podkreśla ironię i krytykę ze strony Witkacego wobec tej grupy społecznej.

Kolejną postacią, która można odczytywać jako nawiązanie do "Wesela", jest Dziwka Bosa. W dramacie Wyspiańskiego motyw noszenia butów symbolizował emancypację chłopów i piękno wiejskich dziewcząt. W "Szewcach" postać ta, określana ironicznie jako "dziwka", ukazuje dewaluację tego symbolu. Niesie ona na tacy mechaniczne serce, co jest parodią tradycyjnego witania chlebem i solą. Mechaniczne serce jako symbol nowoczesności i dehumanizacji wskazuje na krytykę nadmiernego technologicznego postępu kosztem duchowości i tradycji.

Postacie młodego i starszego kmiotka również stanowią nawiązanie do "Wesela". Ubrani tradycyjnie po krakowsku i mówiący rymem, przypominają oni chłopów z dramatów Wyspiańskiego. Witkacy jednak, przez ich nazwanie "kmiotkami" i wspomnienia o kosach, pługach i upadku szlachetczyzny, wyraża ironię i negację staropolskich wartości. Kmiotkowie symbolizują upadek i infantylizację polskich symboli narodowych, co jest dodatkowym elementem krytycznym wobec wizji społeczeństwa przedstawionej przez Wyspiańskiego.

Jednym z najważniejszych symboli w "Weselu" jest chochoł, który reprezentuje marazm, oczekiwanie i nadzieję na odrodzenie narodu. W "Szewcach" chochoł pojawia się jako symbol "wiechcia z Wesela", jednak Witkacy określając go jako "bubka we fraku" i zrzucając go ze sceny, dezawuuje jego znaczenie. Zrzucony chochoł to symboliczne odrzucenie przeszłości i przestarzałych narodowych symboli, co jest wyrazem krytyki Witkacego wobec pesymistycznego i nihilistycznego podejścia do przyszłości.

Wesele Wyspiańskiego uważane jest za "dramat narodowy", pełen symboli i odniesień do polskiej historii oraz kultury. Nagromadzenie takich elementów czyni z niego arcydzieło Młodej Polski. Jednakże, Witkacy, poprzez degradację postaci chłopów do roli "kmiotków" i redukcję chochoła do poziomu błahego "bubka", a także zrzucenie ich ze sceny, podkreśla swoją negatywną ocenę przestarzałych narodowych symboli. Symboliczne usunięcie tych postaci z teatrum życia jest jego krytyką wobec polskiej literatury i kultury, które nie potrafiły ewoluować i dostosować się do nowych warunków społecznych i technokratycznych realiów.

Podsumowując, dramat Witkacego "Szewcy" wykorzystuje aluzje do "Wesela" Wyspiańskiego w celu krytyki i obnażenia anachroniczności polskiej kultury narodowej. Witkacy przekształca symbole i postacie z dramatu Wyspiańskiego, by ukazać ich przestarzały charakter w kontekście społeczeństwa modernistycznego. Poprzez przedstawienie chłopów, Dziwki Bosej, kmiotków i chochoła, Witkacy ironizuje i dewaluuje to, co w "Weselu" uważane było za wartościowe i ważne, a co w jego ocenie stało się nieprzydatne i mało znaczące w nowoczesnym świecie.

Refleksja nad aktualnością tematu, czy rzeczywiście symbole narodowe przedstawione w "Weselu" są już anachronizmem, prowadzi do zrozumienia, że zarówno dzieła Witkacego, jak i Wyspiańskiego, mają istotne miejsce w polskiej literaturze. Oba utwory, choć różne w podejściu, oferują głęboką refleksję nad stanem i kondycją polskiego narodu, a ich analiza może dostarczyć cennych spostrzeżeń współczesnym czytelnikom.