Konformiści wobec władzy: analiza ,,Roku 1984" i innej lektury

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.11.2023 o 11:41

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 6.11.2023 o 19:48

Konformizm wobec władzy jest tematem, który nieustannie intryguje i wywołuje dyskusję w różnych dziedzinach życia społecznego. Istnieje wiele powodów, które skłaniają ludzi do podporządkowania się autorytetowi. Aby lepiej zrozumieć ten problem, warto spojrzeć na przykłady przedstawione zarówno w powieści ,,Rok 1984" autorstwa George'a Orwella, jak i w "Ferdydurke" Gombrowicza.

W ,,Roku 1984" konformizm wobec władzy jest jednym z głównych wątków poruszanych przez autora. Bohaterem powieści jest Winston Smith, pracownik Ministerstwa Prawdy. Jego zadaniem jest fałszowanie dokumentów historycznych tak, aby zawsze zgadzały się z linią Partii. Konformizm w tej powieści wyraża się nie tylko w bierności, ale w aktywnym dostosowywaniu rzeczywistości do wymogów władzy.

Społeczeństwo Oceanii, świata przedstawionego w "Roku 1984", jest podzielone na trzy główne klasy: członków Partii Wewnętrznej, zewnętrznej oraz Proli. Proli, czyli proletariusze, są w zasadzie ignorowani przez Partię. To pozornie wolni ludzie, jednak ich wolność jest złudzeniem – są zbyt niewykształceni i zmaterializowani, by w ogóle zechcieć działać przeciw systemowi. Partia zewnętrzna to ci, którzy przestrzegają najściślej zasad i są najbardziej podatni na wpływ propagandy. Właśnie wśród nich znajduje się główny bohater, który choć wewnętrznie buntuje się przeciw Partii, na zewnątrz stara się przestrzegać wszelkich zasad.

Konformizm w "Roku 1984" ma kilka wymiarów. Pierwszym jest panoptikon – wszechobecny nadzór, który sprawia, że ludzie z obawy przed karą wewnętrznie i zewnętrznie zgadzają się na ustalenia Partii. Drugim wymiarem jest "nowomowa", język zaprojektowany w taki sposób, by uniemożliwić wyrażanie herezji myślowej. Trzecim jest kult Wielkiego Brata, który wymaga od jednostek uczestniczenia w rytuałach i śpiewów pochwalnych, nawet jeśli w głębi duszy nie wierzą w ideologię Partii.

Jedną z najbardziej przerażających ilustracji konformizmu jest "dwójmyślenie", zdolność jednostki do utrzymywania dwóch przeciwstawnych przekonań w jednym momencie i akceptacji obu z nich. Mechanizm ten pozwala członkom Partii na akceptację każdej decyzji Wielkiego Brata, choćby była ona całkowicie sprzeczna z dotychczasowymi doświadczeniami czy przekonaniami. Dzięki "dwójmyśleniu" konformizm przyjmuje tu postać psychicznej gry, w której jednostka sama siebie przekonuje do tego, że rządząca władza jest nieomylne.

Podobne przypadki konformizmu wobec władzy można dostrzec również w innych lekturach obowiązkowych. Jednym z przykładów jest powieść ,,Ferdydurke" autorstwa Witolda Gombrowicza. Choć opowiada ona o innych sprawach, to można zauważyć pewne podobieństwa z ,,Rokiem 1984". Główny bohater, Józio Kowalski, również jest poddany presji i manipulacji ze strony autorytetu. W szkole, w której się kształci, panuje hierarchia i rygor, która ma na celu ujarzmienie jednostek oraz narzucenie im ściśle określonych zasad i norm społecznych. Uczniowie są zmuszeni dostosować się do wymagań nauczycieli oraz rygorystycznych ram czasowych. Konformizm w tym przypadku jest sposobem na egzystowanie w systemie, który pozbawia jednostkę wolności wyboru.

Konformizm wobec władzy jest zatem problemem, który nie ogranicza się jedynie do omówionych powyżej lektur obowiązkowych. Widzimy go również w rzeczywistości społecznej, zarówno w szkole, w pracy, jak i innych sferach życia. Ludzie często poddają się presji autorytetów i władzy, aby umożliwić sobie funkcjonowanie w danym systemie. Czy jest to jednak zawsze słuszne i etyczne? Czy konformizm nie wystawia nas na ryzyko utraty indywidualności i możliwości wyboru?

Ważne jest, aby zastanowić się nad tymi pytaniami i zdefiniować własne stanowisko wobec konformizmu. Czy powinniśmy bezrefleksyjnie podporządkować się nakazom autorytetów czy raczej zachować swoją indywidualność i odmienny punkt widzenia? Szereg lektur obowiązkowych, takich jak ,,Rok 1984" czy ,,Ferdydurke", dają nam możliwość przemyśleń na ten temat i wypracowania własnej perspektywy. Niezależnie od tego do jakich wniosków dojdziemy, ważne jest, aby pamiętać o naszej roli jako obywateli oraz o odpowiedzialności za swoje decyzje.