Powiązania romantycznych ideałów, z pozytywistyczna pragmatyką... skomplikowany świat „Lalki” Bolesława Prusa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.04.2024 o 15:58

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.04.2024 o 12:11

Bolesław Prus w swojej powieści "Lalka" tworzy obraz społeczeństwa późnego XIX wieku, zmagającego się z konfliktem pomiędzy romantycznym idealizmem a pozytywistyczną pragmatyką. Obie te tendencje intelektualne i kulturowe znajdują odzwierciedlenie w postawach bohaterów, ich dążeniach i życiowych wyborach, które niejednokrotnie prowadzą do tragizmu.

Romantyzm w "Lalce" manifestuje się przede wszystkim w osobie głównego bohatera, Stanisława Wokulskiego. Jego młodość przypadała na okres, gdy ideały romantyczne były w Polsce na wznoszącej fali, co mieszkańcom zaborów pozwalało zachować nadzieję na niepodległość. Prus pokazuje to poprzez udział Wokulskiego w powstaniu styczniowym, symbolizującym romantyczną walkę o wolność. Jednak dzieło ukazuje takżę romantyczną fascynację postępem technologicznym, której Wokulski – inwestując w sklepy i eksperymenty naukowe – próbuje połączyć z realiami swojego życia wynikającymi z pozytywistycznych zasad.

Miłość Wokulskiego do Izabeli Łęckiej staje się osią, wokół której koncentrują się dylematy bohatera między romantycznym idealizowaniem ukochanej, a pragmatycznym postrzeganiem rzeczywistości. Wokulski przez całą powieść oscyluje pomiędzy swoim uczuciem a próbą racjonalnego działania, co ostatecznie przeradza się w tragedię. Ta miłość nabiera również wymiarów społecznej poprawy, gdyż Wokulski, przez zdobycie Izabeli, także stara się wznieść na szczyty hierarchii społecznej. Niemożność pogodzenia jego uczuć z realiami życiowymi Izabeli, a także klasy arystokratycznej, którą reprezentuje, ukazuje głęboki podział i ograniczenia ówczesnego społeczeństwa.

Z drugiej strony, pozytywizm w "Lalce" ukazany jest poprzez pragmatyczne i praktyczne podejście do życia. Wokulski, jako kupiec i innowator, staje się symbolem pozytywistycznej "pracy u podstaw", dążąc do społecznego postępu poprzez działalność ekonomiczną. Jego starania o sanitarne plany dla Warszawy czy pomoc biedniejszym warstwom społecznym, takim jak prostytutka czy Węgiełek, wskazują na zaangażowanie w realną poprawę warunków życia. W kontekście międzyludzkich relacji pozytywizm przejawia się w strategicznym podejściu do małżeństwa z Minclową, które miało otworzyć przed Wokulskim nowe możliwości ekonomiczne.

Końcówka powieści, w której Wokulski prawdopodobnie popełnia samobójstwo, a Rzecki umiera, opuszczony przez przyjaciela i zmagający się z własnymi rozczarowaniami, staje się symbolicznym zakończeniem konfliktu pomiędzy romantycznymi marzeniami a pozytywistyczną pragmatyką. Smutny koniec tych postaci pokazuje tragiczne skutki nieumiejętności znalezienia balansu pomiędzy tymi dwoma światopoglądami.

Podsumowując, "Lalka" Bolesława Prusa jest dziełem, które z niebywałą klarownością ukazuje zmagania jednostki uwięzionej między romantycznym idealizmem a pozytywistyczną pragmatyką. Powieść nie tylko stanowi cenne świadectwo swoich czasów, ale również może być odbierana jako refleksja nad ciągłymi dylematami współczesnego świat, gdzie konieczność wyboru między marzeniami a rzeczywistością jest wciąż aktualna. To dziedzictwo intelektualne i moralne obu epok nadal rezonuje w naszych próbach zrozumienia świata i postępu.