„Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa- powieść poruszająca temat roli artysty i literatury w społeczeństwie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.05.2024 o 18:00

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.05.2024 o 11:02

Michaił Bułhakow, pisarz rosyjski, którego twórczość rozwijała się w burzliwych czasach stalinowskiego terroru, pozostawił po sobie jedno z najbardziej znaczących dzieł literatury rosyjskiej XX wieku – powieść "Mistrz i Małgorzata". Utwór ten, pisany w latach 1928-1940, stanowi złożony komentarz do role artysty i literatury w społeczeństwie represyjnym, co czyni go niezwykle ważnym i aktualnym również dzisiaj.

Analizując postać Mistrza, centralną figurę powieści, można dostrzec w niej symbol artysty zmagającego się z realiami totalitarnego systemu. Mistrz, autor dzieła o Poncjuszu Piłacie, mierzy się z niemożnością publikacji swojej książki, co jest alegorią trudności artystycznej ekspresji w reżimie, gdzie cenzura stała się codziennością. Jego relacja z Małgorzatą - oddaną i wszechstronnie go wspierającą - symbolizuje znaczenie wsparcia emocjonalnego i praktycznego, jakiego artysta potrzebuje w procesie twórczym, zwłaszcza gdy dotyka tematów kontrowersyjnych lub nieakceptowanych przez władze.

Powieść Bułhakowa obnaża także mechanizmy socrealizmu, użycia literatury jako narzędzia represji politycznej i społecznej manipulacji. "Mistrz i Małgorzata" staje się więc aktem twórczego oporu, manifestem artystycznego buntu przeciwko ograniczeniom wolności słowa. Literatura dla Bułhakowa jest nie tylko formą artystycznej ekspresji, ale również psychoterapią i sposobem na przetrwanie w represyjnym środowisku. Jego powieść służy jako głos protestu, przypominający o sile literatury w przekazywaniu prawd, nawet jeśli są one niewygodne dla władz.

Interesującym jest sposób, w jaki Bułhakow używa meta-literackich narzędzi, na przykład poprzez wplecenie pod-powieści o Poncjuszu Piłacie, który staje się alegorią trudnych prawd o ludzkiej kondycji, ale i narzędziem do krytyki represjonowania wolności osobistej. Postać Piłata pokazuje również, jak przez reinterpretacje historycznych postaci literatura może służyć do analizy i krytyki współczesności.

Na kartach "Mistrza i Małgorzaty" Bułhakow przedstawia także Massolit - instytucję literacką będącą przykładem tego, jak literatura może być zdegenerowana i wykorzystywana przez totalitarne systemy do utrwalania swojej władzy. Krytyka ta jest ostra i bezkompromisowa, wskazuje na niebezpieczeństwa literatury tworzonej pod dyktando ideologii.

Przez refleksję nad prawdą artystyczną i jej uniwersalnymi wartościami, Bułhakow przekonuje, że „rękopisy nie płoną", podkreślając w ten sposób niezniszczalność i trwałe znaczenie twórczości, nawet tej prześladowanej. Obecność tego przesłania w powieści podkreśla długotrwałe znaczenie dzieł, które potrafią wywołać społeczne zmiany i wpływać na kulturę.

Podsumowując rolę artysty i literatury w społeczeństwie totalitarnym, na przykładzie "Mistrza i Małgorzaty" można dostrzec, że Bułhakow, mimo licznych przeszkód, zdołał stworzyć dzieło niezwykle ważne, które do dziś inspiruje do refleksji nad rolą artysty w społeczeństwie. Jego powieść ukazuje, jak wielką odwagę wymaga trwanie przy prawdzie artystycznej w obliczu represji i cenzury, co pozostaje aktualne również w dzisiejszych czasach.